Het is even voor tienen op vrijdagochtend wanneer mijn google maps zegt dat ik aangekomen ben bij Stichting Sjatoo010 in Fascinatio. Toch moet ik even zoeken. Het clubhuis van Sjatoo010 ligt immers een beetje verscholen tussen twee bedrijfspanden in. Doordat het trappetje nog niet helemaal op zijn plaats ligt, moet ik omlopen. Dit geeft wel de mogelijkheid om de omgeving om me op te nemen.
Links van me zie ik al wat druivenranken staan. Recht voor me razen de auto’s op de Abram van Rijckevorselweg voorbij. Rechts van me zie ik het nieuwe clubhuis stichting Sjatoo010. De wijngaard heeft het pas in oktober geopend. Volledig off-grid en gebouwd met het oog op de natuur. Zo staan er zonnepanelen op het dak waar de bijen overheen zoemen om bij hun kasten te komen.
Binnen
Eenmaal binnen word ik niet alleen ontvangen door de voorzitter Hans Tobé en de vice-voorzitter Rob Verduin, maar ook door een knisperend haardvuur. Deze is nog nieuwer dan het clubhuis en zorgt voor een aangename warmte. We besluiten dan ook om rond het vuur te gaan zitten. Mét een bak heerlijk geurende koffie en een scala aan vragen.
Het is niet het eerste interview dat de heren geven over de wijngaarden. Sinds de opening in 2019 zijn er al vele journalisten langsgekomen. Het blijft een bijzonder idee: een wijngaard langs een drukke weg en midden in de stad. Maar het werkt. Sterker nog, het werkt erg goed. In 2024 was er een oplage van 1000 flessen.
“Maar je blijft afhankelijk van het weer”, licht Tobé toe. Zo mislukte in 2024 de oogst van de Solaris door weken van regen. Per toeval heeft Sjatoo010 wel het risico gespreid. “We hebben inmiddels vier druivensoorten,” vertelt Verduin. Elke soort heeft een ander moment van bestuiving. “Met de wetenschap die we nu hebben is het wel handig”, lacht Verduin, “maar we hebben meerdere druiven omdat een blend lekkerder smaakt.”
De bijen
De bestuiving van de druiven gebeurt niet door de eerder genoemde bijen. Iets wat veel mensen wel denken. “Dat gebeurt gewoon door middel van de wind”, legt Tobé uit.
De bijen zijn er om een andere reden. “Die nemen deel aan een Europees project met de Universiteit van Wageningen”, vertelt Verduin. In de jaren 60 kwam de Varroamijt vanuit Azië over naar Europa. Deze parasiet kan zich alleen voortplanten via de honingbij. “Deze bijen worden gekweekt zodat ze resistent worden.”
Hoofdimker Peter Schallenberg is inmiddels zwaar allergisch voor bijensteken. Zodoende worden er vrijwilligers opgeleid tot imker. “We hebben er een paar van, maar we willen het nog iets uitbreiden,” vertelt Verduin.
De vrijwilligers
De stichting draait volledig op vrijwilligers. De groepsapp bestaat uit ongeveer zestig mensen afkomstig uit alle windstreken. Mensen komen uit de wijk, uit Krimpen en zelfs iemand uit Delft. De ene komt elke keer, de andere alleen tijdens het oogsten. En dat is prima.
Dat is ook wat Sjatoo010 zo speciaal maakt. De wijn en de honing zijn fijne bijproducten, maar het gaat om de gezelligheid. “We willen ook liever een sociale hub zijn,” verduidelijkt Tobé.
Ter plekke word ik uitgenodigd om de volgende dag weer te komen. Dan gaan ze met vrijwilligers de stammen ‘poetsen’. Uitlopers die zich op de stam laten zien, moeten verwijderd worden zodat de plant zo veel mogelijk energie naar de nog te vormen druiven kan sturen.
Stammen poetsen
Ik ga in op dit aanbod. 24 uur na mijn speurtocht naar het clubhuis loop ik er nu direct naartoe. Zoals beloofd word ik ontvangen door Hans’ vrouw Marjan met een zelf gebakken cake en ander gebak. Ook staat het haardvuur weer aan. Ik ben wat aan de vroege kant, dus ik zie de vrijwilligers één voor één binnen druppelen. Wanneer het startsein om 10.00 uur wordt gegeven, zijn er twintig mensen komen opdraven.
Onder leiding van Marjan lopen vijftien vrijwilligers naar de wijnranken terwijl een groepje van vijf onder leiding van Tobé en Verduin een trap probeert te verankeren. Ik volg de groep van vijftien. Aandachtig luisteren ze naar de uitleg hoe de stammen te poetsen. Vervolgens gaan ze aan de slag. Er wordt wat gekeuveld over de familie, de vakanties en het weer.
Twee dames raken nog voor het begin in gesprek. Afgezonderd blijven ze staan praten terwijl de andere vrijwilligers stilletjes aan steeds verder weg gaan. Maar niemand die er wat van zegt. Iedereen is er voor de gezelligheid.
Zo ook Marianne (bijna 80). Ze is al twee jaar vrijwilliger bij stichting Sjatoo010 en geniet van dagen zoals deze. “Ik vind het niet alleen belangrijk om actief te blijven, want mijn agenda puilt al uit”, lacht ze, “maar ik wil ook een voorbeeld stellen aan anderen dat je samen iets moois kan bereiken.” Per toeval kwam ze achter het bestaan van de wijngaard. “Ik deed mee aan een wandeling van de kunstkring en toen kwamen we hier langs.”
Ook Jan uit Fascinatio kwam min of meer per toeval bij dit project. “Ja, ik kwam het een beetje via mond op mond te weten.” Ook hij vindt het mooi dat samen een eindproduct wordt bewerkstelligd. Voor de verzorging van de wijngaard zijn groene vingers eigenlijk niet nodig. Iets waar Jan blij mee is. “Ik vind het leuk om bezig te zijn, maar echt groene vingers heb ik ook weer niet.”
Problemen
Toch zijn er nog vragen die door mijn hoofd blijven razen, net zoals de auto’s op de Abram van Rijckevorselweg. Heeft zo’n drukke weg geen invloed op de druiven en de kwaliteit? Het antwoord is nee. “Als je het over fijnstof hebt, hebben we meer problemen van de snelweg”, laat Tobé weten. “Daarbij, de meeste fijnstof die hier neerdaalt, is afkomstig van de zee”, verduidelijkt Verduin.
Wat ook opvalt, is dat de druiven niet beveiligd staan. Iedereen kan zomaar bij de planten. Tobé: “Ik heb altijd gezegd dat als je er een hek omheen gaat zetten het aantrekkelijker wordt om eroverheen te klimmen.” Daarnaast kan een hek ook belemmerend zijn voor de sociale factor van de wijngaard. “Er lopen honderden mensen per dag langs die dan ook een praatje kunnen maken en zo creëer je een soort sociale controle.”
Gelukkig krijgt de stichting weinig te maken met vandalisme. Sinds 2019 zijn er maar twee incidenten geweest. “Eén keer hebben wat jongetjes uit de wijk de bijenkorven vernield en tijdens de bouw van het clubhuis is er een poging tot inbraak geweest,” verduidelijkt Tobé.
Tobé herinnert zich ook nog een leuk voorbeeld. Vorig jaar kreeg stichting Sjatoo010 foto’s van de omliggende bedrijven dat een hele ploeg vrouwen met boodschappentassen vol met wijnbladeren liep. “Uiteindelijk bleek het om Turkse vrouwen te gaan”, verduidelijkt Tobé, “wijnbladeren worden namelijk gebruikt voor een turks gerecht.”
Toekomst
Momenteel heeft stichting Sjatoo010 drie wijngaarden. De ‘midgaard’, de ‘oostgaard’ en de ‘demogaard’. Als het aan Tobé en Verduin ligt, blijft het hier niet bij. “Het plan ligt in de week om de ‘westgaard’ te creëren”, droomt Tobé. Voor de locatie voor deze wijngaard hebben de heren ook al een idee. “Als je de Van Brienenoordbrug afrijdt en Capelle in komt heb je een talud in de ronding zitten. Daar zouden we graag nog een wijngaard hebben zodat je gelijk pontificaal de wijngaard ziet.”
Niet alleen voor de zichtbaarheid zou dat fijn zijn, maar ook de ligging biedt perspectief. “Die helling daar ligt precies op het zuiden, wat het perfect zou maken om druiven te kweken voor rode wijn”, zegt Verduin. Momenteel wordt er maar een kleine oplage van rode wijn geproduceerd.
Er zijn nogal wat obstakels om dit te realiseren. Zo zou dat stuk grond gebruikt moeten worden om te bouwen. “Maar daar wachten we al twintig tot dertig jaar op”, aldus Tobé.
Daarnaast zou dit gebied bijna een verdubbeling zijn van de wijngaard. Dat zou een aantal nieuwe uitdagingen creëren. “We kijken per jaar hoe de zaken ervoor staan.” Andere wijken in Capelle hoeven niet te verwachten dat de stichting Sjatoo010 ook daar druiven wil gaan kweken. “We houden het liever dicht bij huis, dan kunnen we het makkelijk aanfietsen”, verduidelijkt Verduin.
Maar er is nog een reden waarom het bestuur dit niet ziet zitten. “Bij een uitbreiding gaat het echt op werk lijken”, vertelt Tobé. Het doel is dan ook niet dat de wijngaard zo groot mogelijk wordt. Verduin vult aan: “We willen kwaliteit leveren; met onze wijn, onze vrijwilligers en hoe we met de omgeving omgaan. Dat is het hoofddoel.”
De Wijnen
Voorlopig produceert Stichting Sjatoo010 dus vooral witte wijnen met een kleine oplage van rode wijn. Dat het goede wijnen zijn, blijkt wel uit het feit dat het sterrenrestaurant Parkheuvel de wijn schenkt. Dit zorgt er onder meer voor dat alle flessen altijd wel opkomen. “Sterker nog”, glundert Verduin, “We komen altijd te kort.”
Wie benieuwd is naar de wijnen, kan ze altijd bestellen via de website. “We hopen aan het einde van mei de winkel open te gooien”, lacht Tobé. Ondanks dat de flessen elk jaar wel opraken, hoeft men niet direct naar de winkel te surfen. “Het is niet zo dat we binnen een week zijn uitverkocht.”
In het kort
Stichting Sjatoo010 bestaat dus al sinds 2019. Wat begon als een gedachtespinsel van Tobé tijdens een vakantie in Santorini is uitgegroeid tot een sociale factor binnen de wijk Fascinatio. Een plek waar men niet samenkomt voor de liefde voor wijn, maar om lekker buiten in de natuur bezig te zijn en om samen iets moois neer te zetten. Een plek waar de natuur belangrijk blijft. Een plek waar de warmte van de mensen warmer is dan het knisperende haardvuur in het clubhuis.
