De Eerste Kamer heeft dinsdag 27 oktober ingestemd met de wet die het lokale omroepbestel hervormt. Daarmee is de vorming van streekomroepen een stap dichterbij. Het nieuwe bestel moet de lokale journalistiek versterken en krijgt deze een andere financieringsstructuur.
In de huidige situatie kan er per gemeente een lokale omroepvergunning worden verleend. Hierdoor zijn er momenteel zo’n 220 lokale omroepen in Nederland, die rechtstreeks door de gemeente worden gefinancierd.
Een lokale omroep krijgt ongeveer €1,68 per huishouden, maar een gemeente kan besluiten om hiervan af te wijken. In de praktijk betekent dit voor de meeste lokale omroepen dat zij enkel draaien op vrijwilligers.
De regering benadrukt het belang van de media als ‘belangrijk fundament voor een goed functionerende democratie’ en de rol van de overheid om de media te faciliteren om hun werk goed te kunnen doen. Toch ziet de regering problemen in het huidige omroepbestel.
Volgens onderzoeken blijkt dat lokale publieke omroepen dusdanig onder druk staan, waardoor zij hun functies niet of niet naar behoren kunnen uitoefenen. De informatievoorziening blijkt op veel plekken ondermaats en lokale media kunnen het lokale bestuur of andere lokaal invloedrijke spelers onvoldoende controleren. “In grote delen van het land is een belangrijke pijler onder de lokale democratie dus niet, of niet stevig genoeg, aanwezig”, aldus de regering. Daarbij komt kijken dat het lastig is de gemeente kritisch te controleren, als zij ook de geldschieter zijn van de omroep.
Streekomroepen
In het wetsvoorstel van minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) wordt een wijziging van de Mediawet van 2008 voorgesteld. Hierin wordt gepleit voor tachtig streekomroepen, met een verzorgingsgebied bestaande uit één of meerdere gemeenten. Het doel is dat door de krachten te bundelen, de omroep wordt versterkt.
De financiering voortaan direct vanuit het Rijk in plaats van de gemeenten zelf. Daarnaast trekt de overheid extra geld uit om de streekomroepen te ondersteunen. In plaats van 13 miljoen, krijgen de omroepen 31 miljoen te verdelen. Hoe dit exact zal doorwerken per individuele omroep, is op dit moment nog onduidelijk.
Wet definitief
Op 2 juli 2026 werd het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet 2008 al aangenomen in de Tweede Kamer. Dinsdag 27 oktober werd het wetsvoorstel ook in de Eerste Kamer aangenomen.
Een dag eerder werd het debat hierover gevoerd. Daaruit blijkt dat de politici het eens zijn dat lokale media een belangrijk functie in de maatschappij vervullen, maar toch klonken er zorgen over onder andere de gevolgen voor omroepen die zelfstandig verder willen gaan, de lokale binding en de korte overgangstermijn waar omroepen mee te maken krijgen. Minister Letschert verdedigde haar aanpak en wees op de extra financiering, het toezicht en evaluatie, maar kon nog niet alle onzekerheden wegnemen.
Uiteindelijk stemden PRO, Volt, ChristenUnie, CDA, SGP, D66, SP, PvdD, VVD, JA21, BBB, 50PLUS, Fractie-Visseren-Hamakers, OPNL en Fractie-Walenkamp voor het wetsvoorstel, waardoor deze werd aangenomen.
Voorbereiden op nieuwe bestel
Voor de omroepen zelf betekent het definitief aannemen van de wet dat er duidelijkheid is. Het betekent dat zij zich moeten voorbereiden op het nieuwe bestel, wat per 2028 in zal gaan. In november van dit jaar moeten de aanstaande streekomroepen al beleidsdocumenten klaar hebben voor de nieuwe vergunningsaanvraag.
CKZ Vandaag is het nieuwsplatform van de streekomroep voor de gemeenten Capelle-, Krimpen aan den IJssel en Zuidplas. De omroep komt voort uit Radio Capelle, Lokale Omroep Krimpen (LOK) en de Vandaag-redactie. De omroep is al langere tijd bezig met het vormgeven van de overgang naar streekomroep.
Voor bestuursvoorzitter Henk Tiesma van CKZ Vandaag betekent het aannemen van de wet goed nieuws. “Als CKZ zijn we al jaren bezig met de voorbereiding op deze wetswijziging en nu is het er eindelijk door. Dat zorgt voor zekerheid in onze voorbereiding voor 2028, wanneer de lokale omroepen opgaan in streekomroepen.”
