Komt er in de toekomst een kleine kerncentrale in Zuidplas? De gemeenteraad wil die mogelijkheid in ieder geval niet bij voorbaat uitsluiten. Een meerderheid stemde dinsdagavond in met een voorstel om de kansen van zogeheten Small Modular Reactors (SMR’s) te verkennen. Maar niet iedereen is enthousiast. Vooral de ligging van Zuidplas, de veiligheid en het radioactieve afval van de kernreactoren zorgen voor discussie.
Het voorstel kwam van Forum voor Democratie, VVD, Platform Zuidplas, Nieuw Elan Zuidplas en ONS Zuidplas. Ook ChristenUnie/SGP en CDA steunden de motie. Alleen D66 en PRO Zuidplas stemden tegen.
Een SMR is een relatief kleine kernreactor waarmee elektriciteit en mogelijk ook warmte kan worden opgewekt. Volgens de indieners is het belangrijk om naar nieuwe vormen van energievoorziening te kijken, omdat Zuidplas de komende jaren flink groeit. Met de komst van nieuwe woningen, scholen en bedrijven neemt ook de vraag naar elektriciteit toe.
Om aan de groeiende elektriciteitsvraag te kunnen voldoen, werd eerder dit jaar al een nieuw hoogspanningsstation in de Zuidplaspolder geopend. Het station speelt onder meer een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het toekomstige dorp Cortelande, maar daarmee zijn de problemen op het elektriciteitsnet nog niet verdwenen.
Toch benadrukte Robin Westdijk van Forum voor Democratie tijdens de raadsvergadering dat een kleine kernreactor geen snelle oplossing is voor de huidige netcongestie. De partijen willen vooral onderzoeken of de technologie op langere termijn iets voor Zuidplas kan betekenen.
‘Dat bouw je niet tussen woonwijken’
Niet alle partijen vinden zo’n onderzoek verstandig. D66 ziet Zuidplas niet als een geschikte locatie voor een kernreactor, ook niet als die relatief klein is. De partij wijst op de ligging van de gemeente in een dichtbevolkte provincie en de lage ligging van het gebied. Een kernreactor vraagt volgens D66 onder meer om veiligheidsvoorzieningen, koelwater en bescherming tegen overstromingen. “Dat bouw je niet in een diepe polder tussen woonwijken”, stelde de partij tijdens het debat.
Ook vraagt D66 zich af waarom de gemeente geld en ambtelijke capaciteit zou besteden aan een onderzoek naar een technologie waarvoor de partij geen geschikte locatie ziet. “Wie onderzoek doet naar plaatsing, ziet blijkbaar ook kansen. Anders begin je zo’n onderzoek niet”, stelt Ryan Adriaanse van D66.
Daarnaast wees D66 op de onzekerheden rond de nieuwe technologie. Het is volgens de fractie nog onduidelijk wat de bouw uiteindelijk gaat kosten en wanneer dergelijke reactoren op grote schaal beschikbaar zijn. Ook PRO Zuidplas verzette zich tegen de motie. De partij vindt dat de gemeente zich beter kan richten op duurzame energiebronnen die nu al beschikbaar zijn. Vooral het radioactieve afval is een bezwaar.
Volgens PRO lijkt een onderzoek misschien vrijblijvend, maar geeft Zuidplas daarmee wel het signaal af dat de gemeente serieus naar de mogelijke vestiging van een kernreactor wil kijken.
‘Daar hebben we juist onderzoek voor nodig’
De voorstanders zien dat anders. Zij benadrukken dat er nog helemaal geen besluit over de komst van een kerncentrale wordt genomen. “Zijn ze betaalbaar? Zijn ze veilig genoeg? Is onze gemeente überhaupt geschikt? Ik weet het niet”, zei André Laaij van Nieuw Elan Zuidplas. Volgens hem zijn dat juist de vragen waarop een onderzoek antwoord moet geven.
Ook Platform Zuidplas vindt het onverstandig om een mogelijke energiebron op voorhand uit te sluiten. De partij wil eerst weten of een kleine kernreactor technisch en praktisch haalbaar is. Een concrete locatie hebben de indieners niet op het oog. Toen D66 vroeg waar een kernreactor volgens de voorstanders zou moeten komen, wezen zij erop dat het onderzoek juist duidelijk moet maken of er überhaupt geschikte plekken zijn.
Westdijk van Forum voor Democratie benadrukte bovendien dat inwoners bij eventuele vervolgstappen moeten kunnen meepraten. Hij opperde tijdens het debat zelfs de mogelijkheid van een bindend referendum, mocht een concreet voorstel voor een kernreactor ooit aan de orde komen.
Stroomnet bereikt maximale capaciteit, nieuwe aanvragen van grootgebruikers op wachtlijst
Onderzoek kernreactoren kost gemeente ongeveer honderd uur
De provincie Zuid-Holland stelt maximaal 50.000 euro subsidie beschikbaar voor gemeenten die de mogelijkheden van kleine kernreactoren willen onderzoeken. Dat onderzoek kan onder meer kijken naar mogelijke locaties, de benodigde ruimte en de toepassingen van de technologie. Ook moeten inwoners en andere belanghebbenden worden betrokken. De resultaten worden uiteindelijk openbaar gemaakt.
Tijdens de gemeenteraadsvergadering werd ook gesproken over de extra werkdruk voor ambtenaren. De verantwoordelijke wethouder verwacht dat de uitvoering van de motie ongeveer honderd uur aan gemeentelijke capaciteit vraagt. Volgens het college is die belasting beperkt genoeg om andere werkzaamheden niet in gevaar te brengen. Wel kan het proces op zijn vroegst aan het einde van het eerste kwartaal van 2027 beginnen. Het college adviseerde de raad daarom om de motie te steunen.
Wat gebeurt er nu?
Opvallend is dat Zuidplas in 2025 nog besloot niet deel te nemen aan een provinciaal onderzoek naar mogelijke locaties voor kleine kernreactoren. Destijds vond het college de technologie nog te veel in ontwikkeling. Met de aangenomen motie houdt de gemeenteraad de mogelijkheid voor nader onderzoek alsnog open.
Het college moet eerst de resultaten van het provinciale onderzoek beoordelen. Als daaruit blijkt dat een vervolgonderzoek voor Zuidplas zinvol kan zijn, wil de gemeenteraad dat uiterlijk 30 april 2027 een subsidieaanvraag kan worden ingediend.
Voor zo’n onderzoek is maximaal 50.000 euro subsidie beschikbaar. Volgens de wethouder vraagt de voorbereiding en begeleiding naar schatting honderd uur ambtelijke inzet. Het gemeentelijke proces kan op zijn vroegst aan het einde van het eerste kwartaal van 2027 beginnen.
Ook wordt gekeken naar samenwerking met omliggende gemeenten, waaronder Krimpenerwaard. Of er uiteindelijk daadwerkelijk een kleine kerncentrale in Zuidplas kan komen, is nog volledig onzeker. Zelfs als een onderzoek geschikte locaties oplevert, zijn daarna nog afzonderlijke besluiten en vergunningprocedures nodig.
Gemeentelijke belastingen Zuidplas fors omhoog: ozb stijgt met 14,1 procent
