Het nieuwe college van Zuidplas zit pas net in het zadel, maar nu al staan coalitie en oppositie tegenover elkaar. Van een nieuwe bestuurscultuur, waarover vaak gesproken is, lijkt nog weinig sprake. Felle woorden werden gewisseld en de partijen gaan op gespannen voet het zomerreces in.
Een zomernota is de financiële tussenrapportage van de gemeente. Waar de begroting vooruitkijkt naar de komende jaren en de jaarrekening terugblikt op het afgelopen jaar, laat de zomernota zien hoe het lopende begrotingsjaar verloopt. Daarbij wordt gekeken welke projecten op schema liggen, waar financiële tegenvallers ontstaan en of budgetten moeten worden aangepast.
De gemeente Zuidplas staat er financieel slecht voor. Vooral de stijgende kosten binnen het sociaal domein, hogere bijdragen aan samenwerkingsverbanden en een ongunstige herverdeling van het gemeentefonds drijven de gemeente op hogere kosten. Als er geen actie wordt ondernomen, loopt het spaarpotje van de gemeente leeg en zijn de jaarlijkse tekorten in 2030 opgelopen tot 11 miljoen euro.
‘Niet alles kan tegelijk’
Dat de financiële situatie ongunstig is, erkennen zowel oppositie als coalitie. “Met de grote ontwikkelingen die komende jaren op ons afkomen, zoals de ontwikkeling van Cortelande, geeft dat een oncomfortabel gevoel”, zegt Marjan Domhof (Platform Zuidplas) als grootste oppositiepartij. “Dat vraagt om concrete stappen vanuit het college.”
De roep op scherpe keuzes is groot, zo klinkt veelvuldig vanuit de gemeenteraad. “Niet alles kan tegelijk”, aldus Martin Damen (PRO Zuidplas). “Iedere euro kan immers maar één keer worden uitgegeven. De gemeente moet daarom eerst kritisch naar zichzelf kijken, voordat inwoners worden opgezadeld met meer lasten.”
Als gemeenteraad hebben de verschillende fracties 29 moties ingediend. Met deze moties willen de partijen het college oproepen naar bepaalde zaken te kijken. Maar tot stemming van (het merendeel) van deze moties komt het echter niet.
Motie van treurnis
Zowel de coalitiepartijen als hun wethouders erkennen de situatie. “De financiële uitdaging van Zuidplas geeft reden tot zorg”, vertelt wethouder Schuurman (Financiën) tegen de raad. Er klinken vervolgens tegenstrijdige uitspraken vanuit de wethouder. “Dit is het moment om het debat te voeren over eventuele bijsturing”, zegt hij enerzijds. Maar tegelijkertijd ontraadt hij de meeste moties en geeft hij aan dit jaar het tekort niet te zullen wegwerken. “Deze zomernota is beperkt kaderstelling, beleidsarm”, zegt Schuurman.
De houding van de wethouder hekelt de oppositiepartijen. Het leidt er zelfs toe dat zij een motie van treurnis indienen tegen het college. Hiermee willen ze hun afkeuren uitspreken tegen de gang van zaken en het handelen van het college, maar heeft geen bindende gevolgen. “Het kaderstellend document voor de begroting zou volgens de gemeentewet de zomernota moeten zijn. En niet een coalitieakkoord waar wij niet op hebben kunnen amenderen, wat wij niet hebben vastgesteld in dit huis. Wij vinden ook dat van de wethouder financiën mag worden verwacht dat hij het democratisch proces bewaard”, beargumenteert Leliënhof (CDA).
Na het indienen van de motie slaat de sfeer in de raadzaal compleet om. De coalitiepartijen halen fel uit naar de oppositie. Molenaar (VVD) noemt de ingediende motie ‘diep triest’. “Dit is niet de constructieve houding die wij voornemens zijn.” Hij geeft aan geen enkele motie meer te zullen steunen. Als hij Leliënhof persoonlijk aanvalt, grijpt de burgemeester in.
Adriaanse (D66) noemt het een zwaar politiek instrument die ‘allesbehalve constructief’ is. “In dit geval lijkt de motie vooral voort te komen uit onvrede over de wijze waarop zaken zijn verlopen”, concludeert Versluis (ChristenUnie-SGP). Van Drenth (NEZ) voegt toe: “Ik vind het uitermate bedroevend dat we op deze manier met elkaar omgaan.”
“Het is een treurige avond”
Hoewel de wethouder al vooraf aangaf weinig te kunnen doen, stellen de coalitiepartijen wel degelijk dat zij meerdere handreikingen hebben gedaan aan de oppositie. Die partijen zien dat echter anders. Damen (PRO): “Het is inderdaad een treurige avond. Het college zegt op alle moties: het kan niet volgens ons coalitieakkoord. Dan krijg je een hele rare vertrekbasis.”
“We krijgen de indruk dat het college niet erg staat te springen om onze moties”, aldus Westdijk (FvD). “Dat vinden wij teleurstellend. Zeker omdat de moties constructief en juist a-politiek zijn.” Hij voegt eraan toe: “Ik hoop dat we na het zomerreces een betere start met elkaar maken.”
Aangezien de coalitiepartijen al bij voorbaat hebben gezegd geen enkele motie te zullen steunen, werd het overgrote deel ervan ingetrokken. De motie van treurnis haalde het eveneens niet, doordat de coalitiepartijen deze wegstemden met steun van eenmansfractie Ons Zuidplas. De Zomernota werd zonder inhoudelijk debat aangenomen door de eigen coalitiepartijen.
Reces
Na de vergadering begint het politieke reces. Na de zomer komt de politiek bij elkaar. Dan krijgen de gemeenteraad en het college een nieuwe kans om iets te laten zien van de nieuwe bestuurscultuur waar zij zo op hadden gehoopt.
