Prinses Laurentien heeft woensdag in de Capelse bibliotheek gesproken met vier jongeren die zijn getroffen door het toeslagenschandaal. De bibliotheek geldt nu ook officieel als ‘Luisterplek’, waar gedupeerden in een veilige omgeving hun verhaal kunnen delen.
Het is al ruim een decennium geleden dat signalen naar buiten kwamen over het kinderopvangtoeslagenschandaal. Wethouder Eric Faassen was aanwezig bij de bijeenkomst en vertelde hoe hij wethouder was toen de eerste signalen ook bij hem binnenkwamen. “Het is eigenlijk in Capelle begonnen, bij kinderopvang De Parel”, vertelt hij. “En wij hebben daarna heel veel dingen gedaan om het onder de aandacht in Den Haag te brengen en dat is gewoon niet gelukt.” De frustratie is bij de wethouder merkbaar als het hieraan terugdenkt.
In Capelle aan den IJssel zijn ongeveer 2.500 ouders getroffen door de toeslagenaffaire. Daarnaast gaat het om 1.542 kinderen en jongeren. “Het zijn er 1.542 te veel”, voegt hij stellig daaraan toe.
De frustratie zit niet enkel bij de wethouder, maar bovenal bij degenen die gedupeerd raakten. Tijdens de bijeenkomst in Bibliotheek aan den IJssel in Capelle aan den IJssel ging prinses Laurentien in gesprek met vier jongeren: Zahra, Joycelina, Sven en Luigino.
Trauma en pijn
Volgens Joycelina is hetgeen dat haar ervaringen samenvat ’trauma’ en ‘pijn’, zo vertelt ze. “Ik heb heel veel trauma ervaren in mijn leven.” Ze vertelde hoe haar leven veranderde nadat haar moeder een zelfmoordpoging deed. “En dat allemaal dus mede dankzij toeslagsschandaal.”
In het gesprek vertelde Joycelina dat zij op haar zeventiende uit huis werd gehaald en gedwongen snel volwassen moest worden. “Vanaf dat punt was ik de aanspreekpunt voor mijn broertje. Was ik degene die hem naar school bracht, was ik degene die hem naar voetbal bracht, en als hij zich dan misdroeg, dan was het niet mijn ouders die aangekeken werden, maar dan was het ik die aangekeken werd.”
Ook Sven herkende dat beeld. Hij vertelde dat hij op zijn zeventiende uit huis ging en daardoor noodgedwongen moest gaan werken. “Je groeit op een andere manier op dan niet-gedupeerden. Je krijgt hele andere kansen. Ik moest voor mezelf zorgen. En ja, je kan niet studeren.”
Tegelijkertijd wil hij vooruitkijken. “Ik ben er op een manier ook wel redelijk trots op. Maar ik wil ook verder gaan. Ik wil het ook afsluiten. En dat gaat nog niet. Er is daar nog niks voor bedacht.”
‘De verkeerde kant op gestuurd’
Luigino vertelde dat de problemen thuis ook invloed hadden op de wijze hoe hij met geld omging. “Bij mij heeft het ervoor gezorgd dat ik een ongezonde relatie kreeg met geld”, vertelt hij. “Het heeft me boos gemaakt, een drive gegeven om meer te willen hebben. Maar het heeft mij juist de verkeerde kant op gestuurd in plaats van de positieve kant.”
Het keerpunt voor Luigino was toen hij gekoppeld werd aan iemand die naar hem ging luisteren, voor hem een totaal vreemde. “Ik voelde me daarin wel voor de eerste keer gewoon gehoord. Dat was de eerste stap voor mij, gewoon gehoord worden. Dat ik eindelijk serieus genomen word met mijn verhaal.” Volgens hem hielp dat ook om zichzelf beter te begrijpen. “Dat heeft voor mij veel dingen ook aan het licht gebracht voor mijzelf.”
Het luisteren is iets wat belangrijk is voor de gedupeerden, zo benadrukt ook Zahra. “Maar als je niet gewoon daadwerkelijk aan iemand vraagt, wat is er nou eigenlijk echt gebeurd? Wat voel je dat nou eigenlijk echt nodig is? Dat zijn allemaal elementen die nodig zijn om echt een verschil te kunnen maken in mijn eigen leven.”
Volgens haar is er geen standaardoplossing. “Ik zou anders antwoorden (wat nodig is) dan dat Joycelina zou antwoorden, dan dat Sven zou antwoorden, dan dat Luigino zou antwoorden.”
“Je bent je eigen psycholoog op een gegeven moment”
Ook de manier hoe de slachtoffers ‘geholpen’ worden, is een lastig punt. Sven vertelt dat hij daar moeite mee heeft. “Ik praat er niet graag over. Ik vind het niet fijn en doe dat ook niet snel.” Volgens hem kost het veel energie om telkens opnieuw zijn verhaal uit te leggen. “Je haalt elke keer alles naar boven. Je bent je eigen psycholoog op een gegeven moment. Het is niet te doen.”
De verhalen van de jongeren maakten veel indruk op de aanwezigen en prinses Laurentien. Met haar stichting (Gelijk)waardig helpen ze gedupeerden van het toeslagenschandaal. Inmiddels heeft de stichting ook een aanpak gericht op jongeren, genaamd RISE. In Rotterdam wordt al met deze methode gewerkt en nu ook in Capelle aan den IJssel.
Luisterplek in bibliotheek
Met de methode wordt geluisterd naar de jongeren. De jongeren doen dan één keer hun verhaal bij een Luisterend Schrijver. De gesprekken worden vastgelegd in een verslag, dat de gedupeerden meekrijgen en kunnen gebruiken in hun verdere hersteltraject. De bijeenkomst stond ook in het teken van de officiële opening van de bibliotheek als Luisterplek in Bibliotheek aan den IJssel.
Directeur Dionne Dinkhuijsen noemt de bibliotheek daarvoor een logische plek. “Een luisterplek is eigenlijk een veilige omgeving waar een luisterend schrijver en een gedupeerde van een toeslagenaffaire bij elkaar komen. We gebruiken de bibliotheek omdat het een neutrale omgeving is waar iedereen welkom is.”
Ga voor meer informatie over de stichting (Gelijk)Waardig Herstel naar www.gelijkwaardigherstel.nl en voor meer informatie over de bibliotheek naar www.bibliotheekaandenijssel.nl
