Dinsdagavond werd in de gemeente Zuidplas een fel debat gevoerd over de verkenning na de gemeenteraadsverkiezingen. Eerder gaf ChristenUnie-SGP namelijk aan verder te zullen onderhandelen met D66, VVD en NEZ voor een coalitie. Dit is tegen het zere been van onder andere Platform Zuidplas en Forum voor Democratie.
Zoals gebruikelijk na de verkiezingen is het aan de grootste partij om gesprekken te starten om op zoek te gaan naar een meerderheid in de gemeenteraad. In de gemeente Zuidplas is dat ChristenUnie-SGP.
Na de uitslag is de fractie begonnen met de verkenning. Daarin wordt gezocht naar overeenkomsten en verschillen in de partijprogramma’s, zodat een samenwerking kan worden gezocht met een zo groot mogelijke kans van slagen. Omdat er altijd verschillen blijven bestaan, zal moeten worden gekeken waar fracties met elkaar oplossingen kunnen worden gevonden. Dat zal gebeuren in de volgende fase: de formatie.
Eerder deze maand gaf de fractie van ChristenUnie-SGP aan verder te willen onderhandelen met D66, VVD en NEZ. Samen zouden deze partijen komen op 16 van de 29 zetels, een kleine meerderheid in de gemeenteraad. SGP’er Kees van der Staaij is gevraagd als formateur deze gesprekken te leiden.
‘Coalitie van verliezers’
Het voorstel om een coalitie met deze vier partijen te vormen, wringt vooral bij Platform Zuidplas en Forum voor Democratie. Dat is niet onverwacht gezien hun grote succes: beide partijen deden voor het eerst mee met de verkiezingen en wisten respectievelijk vijf en vier zetels binnen te slepen. Maar bijvoorbeeld ook Benno de Ruiter van het CDA zegt de verkiezingsuitslag niet in de beoogde coalitie te herkennen.
“Er is coalitievorming van partijen die allemaal zetels hebben verloren. Ik noem dat een ‘coalitie van verliezers'”, zegt Marjan Domhof van Platform Zuidplas. “Het is een voortzetting van een oude politieke lijn, terwijl kiezers hopen op een frisse wind.”
Artikel gaat verder onder foto
Forum-fractievoorzitter Robin Westdijk sloot zich daarbij aan: “De FvD is niet politiek actief geworden om automatisch plaats te nemen in de oppositie. We zijn een partij die verantwoordelijkheid wil nemen.”
Westdijk haalde daarbovenop fel uit naar fractievoorzitter Verdoes van CU-SGP, vanwege oude tweets. Zo schreef Verdoes in 2022 dat “Forum voor Democratie leeft van ophef, complottheorieën en polarisatie” en stelde dat deze partij “een gevaar voor onze democratische rechtsstaat” is. De FvD-politicus vond deze uitspraken schandalig en vroeg zich daardoor af of zij wel een eerlijke kans hebben gekregen.
ROL
Het grote knelpunt voor de partijen ligt bij de regionale opvanglocatie (ROL). Voor de verkiezingen heeft de gemeenteraad ingestemd met de verdere ontwikkeling ervan. Ook onder inwoners speelt het onderwerp hevig, wat (mede) heeft bijgedragen aan het verkiezingssucces van Platform Zuidplas en FvD. Zij willen namelijk dat de vergunning weer wordt ingetrokken.
Voor ChristenUnie-SGP is het intrekken van de vergunning het grote pijnpunt, waardoor er een “onoverbrugbaar verschil van inzicht” ontstaat die een verdere onderhandeling met deze twee fracties in de weg staat. “Het is een rode lijn dat een vergunning weer wordt ingetrokken enkel door een andere politieke koers”, aldus Verdoes. “Het gaat dan over staatsrechtelijkheid en de betrouwbaarheid van de overheid.”
Artikel gaat verder onder foto
Toch vindt Domhof het onverklaarbaar dat er wél onderhandeld gaat worden met VVD en NEZ, ondanks dat zij ook bezwaren tegen de ROL hebben. “Ik heb er moeite mee alsof er met ons niet gepraat kan worden over de ROL.” Domhof verwijt dat Molenaar (VVD) enkel kritiek over de ROL heeft geuit als verkiezingspraatje. Toch zegt de Molenaar dat het standpunt niet is veranderd: “We zitten nu in een situatie dat een besluit is genomen en wij als overheid de wettelijke kaders moeten respecteren. Maar we hebben wel schriftelijke vragen gesteld. We hebben juridische duidelijkheid nodig over wat wel en niet mogelijk is, voor nu en in de toekomst.”
Van Drenth van NEZ sluit zich daarbij aan. “We hebben tegengestemd en hebben laten weten wat we ervan vinden, maar het is aangenomen en dat hebben we te respecteren. We moeten ook niet blijven hangen in bepaalde zaken, want er zijn nog drieduizend andere zaken die óók belangrijk zijn om op te pakken.”
Daarnaast benadrukken de partijen dat de onderhandeling nog moeten plaatsvinden. “Het kan zomaar zijn dat we andere oplossingen moeten gaan vinden”, aldus Van Drenth. Daarnaast geven de beoogde coalitiepartijen in de verdere onderhandelingen te willen blijven praten met de overige fracties, om brede steun op onderwerpen te vinden.
Moties weggestemd
Voor Platform Zuidplas en Forum voor Democratie is er meer nodig dan deze handreiking. Samen dienden de partijen twee moties in. Zo wilden de fracties dat de verkenning opnieuw wordt uitgevoerd om “alle mogelijke samenstellingen voor een coalitie te onderzoeken”. Verder werd gevraagd om een ‘juridische taskforce’ om uit te zoeken wat de juridische mogelijkheden zijn omtrent de eerder verleende vergunning voor de ROL.
De twee fracties konden echter niet op de steun van andere partijen rekenen, waardoor beide moties werden weggestemd.
Na een bewogen raadsvergadering kunnen CU-SGP, VVD, D66 en NEZ van start gaan met de onderhandelingen voor een mogelijk coalitieakkoord.
